De NN CPC Loop Den Haag is voor duizenden lopers een sportief hoogtepunt. Voor de organisaties achter de schermen is het een evenement waarbij zorg, veiligheid en bereikbaarheid zorgvuldig op elkaar moeten worden afgestemd. Dit jaar gebeurde dat voor het eerst met behulp van een de-escalatieladder: een instrument dat helpt om tijdig en gezamenlijk besluiten te nemen wanneer de druk op de zorg toeneemt.
De CPC is een van de grootste evenementen in de regio Haaglanden. Met tienduizenden deelnemers, veel publiek en een lang parcours van het Malieveld tot Scheveningen en terug, brengt het evenement onvermijdelijk risico’s met zich mee voor de zorg. Zeker bij warm weer kan de belasting op EHBO-posten, ambulancediensten en ziekenhuizen snel oplopen. “Bij zo’n groot evenement wil je niet pas ingrijpen als de zorg vastloopt”, vertelt Bo Pronk, als leerwerkstudent (LAP’er) bij GHOR Haaglanden was ze betrokken bij de voorbereidingen en de ontwikkeling van de de-escalatieladder. Haar stagebegeleider Inge Devilee, beleidsmedewerker advisering, vult aan: “Je wilt vooraf met elkaar afspreken: wanneer grijpen we in en welke maatregelen nemen we dan?” De behoefte aan gezamenlijke, objectieve besluitvorming was de aanleiding om dit jaar, in navolging van andere regio’s, te starten met de ontwikkeling en inzet van een de-escalatieladder.
Leren van andere regio’s
De de-escalatieladder is ontwikkeld naar voorbeeld van Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland. Daarnaast is actief input opgehaald bij andere veiligheidsregio’s, zoals Hollands Midden, Rotterdam-Rijnmond, Utrecht en Amsterdam-Amstelland. “We hebben niet zelf het wiel opnieuw uitgevonden”, zegt Inge. “We hebben gekeken: wat werkt elders goed en hoe kunnen we dat toepassen op onze eigen regio en dit specifieke evenement?” Op basis daarvan is een de-escalatieladder ontwikkeld die past bij de specifieke context en werkwijze van regio Haaglanden. Dit instrument helpt bij het vroegtijdig signaleren van risico’s voor de zorg, het gefaseerd opschalen van maatregelen en een heldere rol- en taakverdeling tussen organisatie en zorgpartners.
Niet de zorg schaalt op, maar de organisatie schaalt af
De de-escalatieladder werkt met kleurcodes die oplopende stadia aangeven – wit, groen, geel, oranje, rood en zwart. Elke fase is gekoppeld aan concrete maatregelen, die vooraf bepaald zijn in samenwerking met de organisatie, evenementenzorgorganisaties en de ambulancediensten (RAV). Het uitgangspunt daarbij is helder en bewust gekozen: niet de zorg schaalt op, maar de organisatie schaalt af. Dat betekent dat de focus ligt op het aanpassen van het evenement, in plaats van het opschalen van zorgcapaciteit. “Je kijkt bijvoorbeeld naar extra koelmogelijkheden, beperken van instroom, aanpassingen in het programma of andere organisatorische maatregelen”, legt Bo uit. “Het doel is om de zorg zo veel mogelijk binnen het evenement te houden en de druk op ziekenhuizen te voorkomen.”
Hoe wordt de ladder ingezet tijdens de CPC?
De de-escalatieladder heeft een tweeledige werking. In de week voorafgaand aan het evenement wordt het gebruikt om preventieve, mitigerende maatregelen te treffen, bijvoorbeeld op basis van weersverwachtingen en WBGT‑waarden. Bo: “Een week vooraf kan er namelijk meer geregeld worden qua inzet van maatregelen, zoals extra koelmogelijkheden, dan op de dag zelf.” Tijdens het evenement zelf wordt de ladder ingezet om, indien nodig, repressieve maatregelen te nemen. Op basis van situatierapportages vanuit het parcours, de EHBO-posten en medische posten wordt in het CT-overleg (coördinatieteam) bepaald of opschaling binnen de ladder nodig is.
WBGT (Wet Bulb Globe Temperature) is een internationaal erkende index die de hittebelasting op het menselijk lichaam meet, gebaseerd op luchttemperatuur, luchtvochtigheid, windsnelheid en zonnestraling. Het geeft aan hoe zwaar hitte aanvoelt en wordt gebruikt om risico’s bij sport, werk en evenementen in te schatten.
Eerste ervaringen: samenwerken onder druk
Dit jaar werd de de-escalatieladder voor het eerst ingezet tijdens de CPC. In de voorbereiding werkten de GHOR, de organisatie, evenementenzorgorganisaties en de RAV intensief samen. Naast zorgcontinuïteit was ook bereikbaarheid een belangrijk aandachtspunt, vooral gezien dit jaar de Hubertustunnel nog dicht is vanwege werkzaamheden. Het parcours loopt van het Malieveld tot Scheveningen en terug, waardoor wijken tijdelijk minder goed bereikbaar zijn. “Ook dat hoort bij risicobeheersing”, vertelt Inge. “Als hulpdiensten ergens niet kunnen komen, heb je een probleem. Door goede publiekscommunicatie wist iedereen waar ze aan toe waren.” Naast publiekscommunicatie zijn er ook bewonersbrieven uitgegaan naar wijken die lastig bereikbaar zijn. De GHOR (zorg) heeft daarnaast een brief gestuurd naar de thuiszorgorganisaties en verloskundigen om hen te informeren over de maatregelen en hen te verzoeken zelf te beoordelen welke gevolgen deze maatregelen hebben voor hun organisatie.
Bo’s dubbele rol: leerwerkstudent én deelnemer
Voor Bo had de CPC dit jaar nog een extra dimensie. Als LAP’er heeft ze meegewerkt in de voorbereiding op de CPC en de ontwikkeling van de de-escalatieladder. Naast haar rol bij de GHOR liep ze zelf ook de 10 kilometer. “Achter de schermen weet ik precies hoeveel er wordt geregeld”, zegt ze. “Er wordt intensief overlegd, plannen en tekeningen worden aangescherpt en er worden verschillende maatregelen voorbereid voor diverse scenario’s.” Alles om het evenement zo veilig mogelijk te laten verlopen voor zowel de deelnemers als het publiek en zodat het evenement geen extreme gevolgen heeft voor de zorgcontinuïteit. Dit vraagt de nodige afstemming met partners zoals de evenementenzorgorganisaties, de RAV, maar ook met hulpdiensten zoals brandweer en politie.
En dan sta je ineens zelf aan de start. Vorig jaar liep Bo ook de CPC, maar toen zonder kennis van alle voorbereidingen. Dit jaar wist ze wat er achter de schermen speelde, maar als deelnemer voelde de ervaring hetzelfde. “Je loopt gewoon je race”, zegt ze. “Je weet dat het goed geregeld is, en dat geeft rust. Als deelnemer hoef je niet bezig te zijn met scenario’s of risico’s. Je hebt zo weinig door van alles wat er om je heen gebeurt door je eigen enthousiasme, adrenaline en het publiek dat je letterlijk over de finish helpt!” Tijdens de race merkte Bo vooral wat zichtbaar is voor deelnemers: duidelijke bebording, verzorgingsposten en EHBO-posten langs het parcours. Wat ze niet zag, maar wel wist door haar rol bij de voorbereidingen, was minstens zo belangrijk. “Als deelnemer heb je geen idee. Je merkt niet hoeveel ambulances stand-by staan, hoeveel mensen er in EHBO-posten worden behandeld of hoe snel zorgverleners moeten schakelen. En gelukkig ook maar, want je kunt zorgeloos je route lopen. Je weet waar je terecht kunt als je professionele hulp en zorg nodig hebt, maar wat er achter de schermen gebeurt, is voor de deelnemer onzichtbaar. En dat is eigenlijk precies de bedoeling.” Volgens Bo onderstreept dat het belang van goede voorbereiding en afstemming. “Als alles klopt, merk je het niet. En dat is misschien wel het grootste compliment.”
Vooruitkijken
De inzet van de de-escalatieladder tijdens de CPC was een eerste stap. De ervaringen uit de voorbereiding en het evenement zelf worden meegenomen naar toekomstige evenementen in de regio. “Je bouwt samen aan vertrouwen en een gezamenlijke manier van werken”, zegt Bo. “Dat is essentieel bij dit soort grote evenementen. Uiteindelijk hebben we allemaal hetzelfde doel: een veilig evenement, zonder onnodige druk op de zorg.”
